(c) Reinout Hiel
zaterdag 17 september 2011
woensdag 7 september 2011
Septemberzwerm?!
Als de tot nu toe ietwat onzichtbare imker van Apicula heb ik net enkele bewogen (bijen)dagen achter de rug; Liesbeth zit voor enkele dagen in het buitenland en ik ging nog wat bijentaakjes afwerken. Zondag leek alles in het begin nog netjes volgens plan te verlopen: de bijen hadden de laatste geslingerde honingzolders netjes uitgelikt dus kon ik ze zonder problemen ophalen en het hele handeltje goed ingepakt stockeren bij vrienden met wat meer plaats. Thuis gaan er nog enkele potjes honing de deur uit en rond een uur of zes ligt een rustige zondagavond in het verschiet. Tot de telefoon gaat…ZWERMALARM... er is een zwerm gesignaleerd aan de vensterbank van een appartementsgebouw in de Patijntjestraat.
Het zwermpje, de voorbereiding en hulp van de zwermvinder Andreas en het zwerm 'scheppen'
Maar hier had een over optimistisch volkje dus toch nog de (over)moed gehad zich in twee te splitsen. Een groot risico, aangezien de tijd om nog een nieuw huis op te bouwen met raten, honing èn winterbijen wel heel kort, zoniet onmogelijk dreigt te worden.
Al deze bedenkingen schieten me door het hoofd tot ik besef dat ik maar beter de fietskar vol kan laden en vertrekken. Het is al valavond wanneer ik de patijntjestraat bereik. Een klein bolvormig zwermpje hangt er aan de vensterbank. Mijn kennis van ‘zwermen scheppen’ is uitsluitend theoretisch, maar theorie en praktijk lijken vrij goed in mekaar over te gaan, alleen duurt het –volgens aloud bijenadagio- wat langer dan gedacht. Met een dikke rechterhand (yes, indeed) krijg ik ze hermetisch afgesloten. Op weg naar de Vooruit begint het te gieten. Acht etages hoger overschouw ik –hijgend- ‘Ghent by night’ en... blijken het dak van twee kasten ernaast te liggen in plaats van erop. Hoge daken vangen veel wind. Ik red wat er te redden valt. De stoere najaarszwermers krijgen een nieuw huisje, al zal dat niet voor heel erg lang zijn.
De nieuwe woonst voor de zwerm (bovenaan) toegevoegd aan een bestaande kast (onderaan) met de krantenpapiermethode
’s Anderendaags voeg ik hen bij een andere kast om die te versterken. Dit gaat volgens het imkersrecept als volgt: neem het deksel van kast 1, plaats één vel krantenpapier in de plaats en zet kast 2 erbovenop. De bijen bijten het papier gaandeweg open, de geur van de inkt zorgt voor voldoende geurverwarring en de twee volken raken mekaar gewoon. De zwakste koningin wordt (meestal vrij snel) geliquideerd. Op hoop van zegen.
Kasten op de Vooruit; vanaf nu beschermd tegen stormweer...
Intussen baart het stormweer me zorgen; voor de zekerheid alle deksels met stenen verzwaard; een verwittigd imker is er twee waard. Apicula is er ook twee waard: binnenkort weer met zijn tweeën aan de slag.
woensdag 31 augustus 2011
Darrenslacht
In de bijenkast heb je drie verschillende soorten bijen:
- Hare majesteit madam de koningin, die de hele godganse dag eitjes legt
- Een paar tienduizend werksterbijen
- En van het voorjaar tot de late zomer de darren, die dikke, brommende en ietwat lompe mannetjesbijen die er enkel zijn in het geval er ooit eens een koningin moet worden bevrucht, maar het grootste deel van de tijd vooral lui zitten te wezen en zich laten vol steken met kostbare honing.
Daarna breekt de periode aan voedselbronnen schaarser worden en onze amazones niet meer geneigd zijn die nietsnutten zomaar te voederen. In die late zomer gaan onze dierbare darren niet vanzelf dood, maar worden ze daarbij een lustig handje geholpen door hun zusjes.
De werksterbijen drijven de darren de dan ijverig de kast uit. Door de kou en gebrek aan voedsel, geven die er het loodje aan. En als ze durven weerstand te vertonen, nemen de kleine werksterbijen de grotere darren zonder problemen in een dubbele nelson om ze van de vliegplank af te gooien.
Hieronder de darrenslacht in volle actie
vrijdag 19 augustus 2011
Les 2 (telefonisch): hoe vang ik een zwerm?
Elke imker krijgt er vroeg of laat wel eens mee te maken: een zwerm. Het woord op zich klinkt al poëtisch.
In feite is een zwerm de echte voortplanting van een bijenvolk: de bijen worden zodanig talrijk dat de geurstoffen van de koningin niet meer alle bijen bereiken. Het volk wordt 'zwermdriftig': ze dwingen de koningin enkele eitjes te leggen in speciale traanvormige cellen. Nadat het eitje een larve is geworden, krijgt het drie dagen supervoedsel en worden de koninginnencellen afgesloten. Een deel van de bijen slurpt zich vol honing en hare oude koninklijke hoogheid onderneemt de tweede vlucht uit haar leven met een deel van het volkje om een nieuwe kolonie op te starten, terwijl de nieuwe koningin de oude kolonie overneemt.
Voor een imker betekent dit een gemakkelijke manier om een nieuw volkje te verkrijgen (als hij zijn zwerm te pakken krijgt) en/of een verlies van een deel van zijn honing, omdat de vertrekkende bijen ermee aan de haal gaan.
Het zwermschepnet lag dus al een tijdje klaar, voor het geval een oproep zou komen. En ergens begin juli leek het eindelijk zo ver: de paters Karmelieten uit de Burgstraat zaten met een zwerm. In een handomdraai werd alle imkermateriaal bij mekaar gepakt en een kwartier later stonden we in de prachtige abdijtuin te kijken naar...een wespennest.
Twee dagen later volgde opnieuw een mailtje: in een oude compostbak in Mariakerke zat een bijenzwerm. Volgens de eigenaars van de compostbak zaten er raten in, dus waren we er deze keer van overtuigd dat we er een volkje bij hadden. Maar eenmaal ter plaatse bleek het te gaan om...een hommelnest.
Toen mijn zus enkele dagen later belde dat er een bijenzwerm in haar tuin zat, was ik niet onmiddellijk overtuigd, maar haar beschrijving 'een bolvormige tros met heel veel bijen in een boom', deed alle twijfel wegsmelten.
Alleen ligt de Westhoek niet naast de deur en zij kwamen de volgende dag toch richting Gent...
"Zus, [ik heb dit zelf nog nooit gedaan en weet het alleen van horen zeggen, maar dat zeg ik hier even niet], het is helemaal niet zo moeilijk. De bijen zitten vol honing en zijn dus niet zo agressief. Je zorgt gewoon dat je met zijn tweeën goed bent ingepakt, dan houdt de ene een doos onder de zwerm, terwijl de andere een flinke duw aan de tak geeft, en normaalgezien vallen ze dan mooi in de doos. En als je maar een deeltje hebt, maar de koningin zit erin, dan volgen de anderen wel vanzelf."
Zo gezegd, zo gedaan...Ik hoorde anderhalf uur niets, maar daarna volgde het bericht dat het was gelukt en de volgende dag kwam de zwerm aan in Gent, samen met de foto's...
In feite is een zwerm de echte voortplanting van een bijenvolk: de bijen worden zodanig talrijk dat de geurstoffen van de koningin niet meer alle bijen bereiken. Het volk wordt 'zwermdriftig': ze dwingen de koningin enkele eitjes te leggen in speciale traanvormige cellen. Nadat het eitje een larve is geworden, krijgt het drie dagen supervoedsel en worden de koninginnencellen afgesloten. Een deel van de bijen slurpt zich vol honing en hare oude koninklijke hoogheid onderneemt de tweede vlucht uit haar leven met een deel van het volkje om een nieuwe kolonie op te starten, terwijl de nieuwe koningin de oude kolonie overneemt.
Voor een imker betekent dit een gemakkelijke manier om een nieuw volkje te verkrijgen (als hij zijn zwerm te pakken krijgt) en/of een verlies van een deel van zijn honing, omdat de vertrekkende bijen ermee aan de haal gaan.
Het zwermschepnet lag dus al een tijdje klaar, voor het geval een oproep zou komen. En ergens begin juli leek het eindelijk zo ver: de paters Karmelieten uit de Burgstraat zaten met een zwerm. In een handomdraai werd alle imkermateriaal bij mekaar gepakt en een kwartier later stonden we in de prachtige abdijtuin te kijken naar...een wespennest.
Twee dagen later volgde opnieuw een mailtje: in een oude compostbak in Mariakerke zat een bijenzwerm. Volgens de eigenaars van de compostbak zaten er raten in, dus waren we er deze keer van overtuigd dat we er een volkje bij hadden. Maar eenmaal ter plaatse bleek het te gaan om...een hommelnest.
Toen mijn zus enkele dagen later belde dat er een bijenzwerm in haar tuin zat, was ik niet onmiddellijk overtuigd, maar haar beschrijving 'een bolvormige tros met heel veel bijen in een boom', deed alle twijfel wegsmelten.
Alleen ligt de Westhoek niet naast de deur en zij kwamen de volgende dag toch richting Gent...
"Zus, [ik heb dit zelf nog nooit gedaan en weet het alleen van horen zeggen, maar dat zeg ik hier even niet], het is helemaal niet zo moeilijk. De bijen zitten vol honing en zijn dus niet zo agressief. Je zorgt gewoon dat je met zijn tweeën goed bent ingepakt, dan houdt de ene een doos onder de zwerm, terwijl de andere een flinke duw aan de tak geeft, en normaalgezien vallen ze dan mooi in de doos. En als je maar een deeltje hebt, maar de koningin zit erin, dan volgen de anderen wel vanzelf."
Zo gezegd, zo gedaan...Ik hoorde anderhalf uur niets, maar daarna volgde het bericht dat het was gelukt en de volgende dag kwam de zwerm aan in Gent, samen met de foto's...
dinsdag 16 augustus 2011
Stadsimkers waren even op fietsvakantie...
... maar vliegen er nu weer in.
Binnenkort weer nieuwtjes over honing oogsten, honing inpotten, zes verdiepingen suiker slepen en lessen 'zwermen vangen' over de telefoon...
donderdag 21 juli 2011
zondag 10 juli 2011
Houd de dieven!
Elke keer wanneer je het deksel van de kast licht, hangt er wat spanning in de lucht. Want in de tijd tussen de vorige en deze keer, is het volkje natuurlijk r/lustig zijn gang gegaan en tien dagen zijn een paar bijendecennia...
Zijn ze nog goed bezig?
Of misschien te goed...misschien zijn ze met te veel en willen ze gaan zwermen?
Hebben ze nog genoeg stuifmeel?
Waar zit het broednest?
Hebben ze te veel of te weinig plaats in de honingzolder?
En vooral: zijn er verse eitjes, want dat betekent dat de koningin er nog altijd is...
Bijen houden is een oefening in leren lezen en soms hoef je zelfs de kast niet open te doen om te weten dat het (niet) goed is...
Een eerste lezing gebeurt op de vliegplank en het vlieggat...
![]()
Is er beweging en in welke richtingen gaan die?
Een bij kent haar kast, en als ze terug komt van een haalvlucht, zie je haar meestal van een drietal meter hoogte gezwind landen op haar eigen vliegplank. Aan de ingang wordt ze besnuffeld door de poortwachters en als ze iets mee heeft, mag ze zonder problemen naar binnen.
Vluchtjes van de ene kast naar de andere, zijn niet normaal...
Een tweede lezing gebeurt op de varroaplank: vele kasten hebben onderaan een gaasbodem, met daaronder een lade waarop je kunt 'lezen' wat er door die gaasbodem valt:
Het aantal dode varroamijten zegt iets over de gezondheid van het volk.
Hier en daar ligt een verloren brok stuifmeel, of wat poten en vleugels
En soms liggen er heel veel waskorrels, wat betekent dat de honingvoorraad plots is aangesproken...ofwel hadden ze plots grote honger, ofwel hebben rovers de kast geplunderd...
![]()
Rovers?
In periodes met veel bloei, komt roverij amper voor, want de nectar kan niet snel genoeg binnen komen. Dit verandert snel als er weinig of niets te oogsten valt. Wanneer ze technisch werkloos vallen, draaien sommige volken er hun pootjes niet voor om om te gaan stelen bij de buren. Kleine, zwakke of zieke volken zijn dan gemakkelijke slachtoffers.
Vrijdag twee van de drie opstartende kasten op de Vooruit bijna leeg teruggevonden. De derde aflegger had zich wel gehandhaafd tegen de 'grotere' kasten.
Van de twee grote kasten, was er eentje opvallend vol (de rovers!), terwijl de andere wel met genoeg bijen zit, maar niet overloopt van de honing... Waarschijnlijk was er een plotselinge val in de dracht...
Jammer voor de bijtjes, en voor de imker die het volgend jaar al met twee volkjes minder zal moeten doen. Aan de andere kant een typisch voorbeeld van 'survival of the fittest' en gelukkig is er toch een kleine David die het is gelukt om een reuzenroversaanval af te slaan.
Zijn ze nog goed bezig?
Of misschien te goed...misschien zijn ze met te veel en willen ze gaan zwermen?
Hebben ze nog genoeg stuifmeel?
Waar zit het broednest?
Hebben ze te veel of te weinig plaats in de honingzolder?
En vooral: zijn er verse eitjes, want dat betekent dat de koningin er nog altijd is...
Bijen houden is een oefening in leren lezen en soms hoef je zelfs de kast niet open te doen om te weten dat het (niet) goed is...
Een eerste lezing gebeurt op de vliegplank en het vlieggat...
Is er beweging en in welke richtingen gaan die?
Een bij kent haar kast, en als ze terug komt van een haalvlucht, zie je haar meestal van een drietal meter hoogte gezwind landen op haar eigen vliegplank. Aan de ingang wordt ze besnuffeld door de poortwachters en als ze iets mee heeft, mag ze zonder problemen naar binnen.
Vluchtjes van de ene kast naar de andere, zijn niet normaal...
Een tweede lezing gebeurt op de varroaplank: vele kasten hebben onderaan een gaasbodem, met daaronder een lade waarop je kunt 'lezen' wat er door die gaasbodem valt:
Het aantal dode varroamijten zegt iets over de gezondheid van het volk.
Hier en daar ligt een verloren brok stuifmeel, of wat poten en vleugels
En soms liggen er heel veel waskorrels, wat betekent dat de honingvoorraad plots is aangesproken...ofwel hadden ze plots grote honger, ofwel hebben rovers de kast geplunderd...
Rovers?
In periodes met veel bloei, komt roverij amper voor, want de nectar kan niet snel genoeg binnen komen. Dit verandert snel als er weinig of niets te oogsten valt. Wanneer ze technisch werkloos vallen, draaien sommige volken er hun pootjes niet voor om om te gaan stelen bij de buren. Kleine, zwakke of zieke volken zijn dan gemakkelijke slachtoffers.
Vrijdag twee van de drie opstartende kasten op de Vooruit bijna leeg teruggevonden. De derde aflegger had zich wel gehandhaafd tegen de 'grotere' kasten.
Van de twee grote kasten, was er eentje opvallend vol (de rovers!), terwijl de andere wel met genoeg bijen zit, maar niet overloopt van de honing... Waarschijnlijk was er een plotselinge val in de dracht...
Jammer voor de bijtjes, en voor de imker die het volgend jaar al met twee volkjes minder zal moeten doen. Aan de andere kant een typisch voorbeeld van 'survival of the fittest' en gelukkig is er toch een kleine David die het is gelukt om een reuzenroversaanval af te slaan.
woensdag 6 juli 2011
Waar honing is...
Deze week een paar keer gedacht om samen met de bijen in de kast te kruipen... aandacht voor de bijen is de max, maar ‘k had niet verwacht om er zelf ook zoveel te krijgen.
Bovendien zijn de bijen de honingmakers, en heb ik er de laatste weken meer over gebabbeld dan er eigenlijk aan gewerkt.
Lang leve de bijtjes dus!
(Bij nader inzien toch maar uit de kast gebleven, met de bedenking dat zij mijn aanwezigheid waarschijnlijk net zo hard op prijs zouden stellen als ik hun onverdeelde, stekelige aandacht)
Ondertussen was de eerste honing een maand geoogst en klaar om te potten. Plakken deed hij al, nu nog enkele dagen wachten tot de etiketten hetzelfde doen.
![]()
Zaterdag vanaf 10u Gentse honing in Spinnerstraat13 in de Brugse Poort.
De eerste oogst is bijna volledig gereserveerd, maar geen nood… eind juli slingeren we een tweede keer en vanaf 13 augustus is die te verwachten...
Bovendien zijn de bijen de honingmakers, en heb ik er de laatste weken meer over gebabbeld dan er eigenlijk aan gewerkt.
Lang leve de bijtjes dus!
(Bij nader inzien toch maar uit de kast gebleven, met de bedenking dat zij mijn aanwezigheid waarschijnlijk net zo hard op prijs zouden stellen als ik hun onverdeelde, stekelige aandacht)
Ondertussen was de eerste honing een maand geoogst en klaar om te potten. Plakken deed hij al, nu nog enkele dagen wachten tot de etiketten hetzelfde doen.
Zaterdag vanaf 10u Gentse honing in Spinnerstraat13 in de Brugse Poort.
De eerste oogst is bijna volledig gereserveerd, maar geen nood… eind juli slingeren we een tweede keer en vanaf 13 augustus is die te verwachten...
donderdag 23 juni 2011
Abonneren op:
Posts (Atom)